پروسه شستشوی اصولی فرش دستباف علاوه بر اینکه از جنبه حفظ بهداشت خانواده حائز اهمیت است، از جنبه اقتصاد نیز مورد توجه است، چرا که فرش سرمایه و میراث خانواده ایرانی به حساب می آید در صورتیکه فرش به درستی شستشو نشود، خصوصیات ظاهری و کیفیت خود را از دست داده و حتی به ساختار آن آسیب وارد میشود.

به طور معمول شستشو فرش دستباف به دلایل زیر صورت می گیرد :

– برای از بین بردن آلودگیها و غبار(خاک) فرش هنگام استفاده از آن در اثرمرور زمان
– پس از اتمام مراحل بافت، به عنوان بخشی از مرحله تکمیل فرش

منظور از روش مناسب قالیشویی فرش دستباف آنست که پس از شستشو به کیفیت و خصوصیات ظاهری فرش آسیبی وارد نشود

پروسه مراحل قالیشویی فرشها بخصوص فرشهای نفیس دستباف

1-هنگام دریافت فرش از مشتری ، بایستی فرش توسط مسئول یا مدیر اجرایی قالیشویی ، مورد بازبینی و وارسی دقیق ، قرار بگیرد . مهم ترین مواردی که بایستی چک شود:

• بررسی وضعیت ریشه و شیرازه فرش : کنترل پوسیدگی و یا پارگی فرش ،بررسی لک ها و رگه ها و وضعیت رنگ های فرش، بررسی وضعیت خواب و ضخامت پرز فرش از لحاظ گوشت دار بودن یا سابیده بودن پرز فرش
• وارسی کجی یا صافی فرش: در این مرحله توصیه می شود که از فرش و ایرادات مورد مشاهده عکاسی شود و قبل از شروع عملیات قالیشویی به اطلاع صاحب فرش نیز رسانده شود و در صورت موافقت کتبی صاحب فرش ، فرآیند شستشو انجام شود .

2- در مورد فرشهای دستباف توصیه می شود که حتما فرش دوردوزی شده بخصوص ریشه ها تا از عوارض و صدمات احتمالی به فرش تا حدود زیادی جلوگیری شود . نقش مسئول فنی بسیار مهم می باشد و تبحر و شناخت انواع فرشها ، نوع پشم و ساختار رنگرزی فرشها در کیفیت شستشو بسیار حیاتی می باشد . متاسفانه بسیاری از قالیشویی ها بدون توجه به رعایت نکات ذکر شده مبادرت به شستشوی فرش می کنند و صدمات زیادی به فرش می زنند .
3- توصیه می شود برای آنکه فرشهای دستباف کاملا تمیز و عاری از آلودگی شوند ، بعنوان اولین مرحله شستشو ابتدا فرشها خاک گیری و یا اصطلاحا غبارگیری شوند و سپس شستشو شوند. متاسفانه بدلیل ساختار بافت فرشهای ماشینی و عدم گره در بافت آنها و آهاری که در پشت فرشهای ماشینی استفاده می شود امکان خاک گیری با دستگاه برای فرشهای ماشینی وجود ندارد . بعد از غبارگیر فرش را رو زمین پهن کرده و مجددا از نظر وجود لکه، سوراخ و پوسیدگی، دو رنگی و احتمال تداخل رنگ، بازرسی شود و در صورت مشاهده پارگی در سطح فرش، جهت جلوگیری از گسترش آن هنگام شستشو، توسط گونی و یا چتایی آن را دوردوز کنید.
4- نصب پلاک و اتیکت برای کد گزاری فرشهایی که جهت شستشو به قالیشویی سپرده می شوند اهمیت زیادی دارد و یک قالیشویی خوب بایستی اطللاعات فرشها و مشتریانش را ثبت و بایگانی نماید
5- قبل از شستشو، باید از عدم تاثیر نامطلوب مواد و وسایل و روش مورد استفاده، بر رنگ و کیفیت فرش، اطمینان حاصل شود و شستشو باید با نظارت کارشناس متخصص تایید صلاحیت شده، صورت گیرد.
6- فرش را با استفاده از محلولی از مواد شوینده مناسب به منظور حذف هرگونه چرک و آلایندگی ، با یکی از روشهای معمولی دستی و یا دستگاهی شسته شود . در شستشوی فرش نباید از مواد قلیایی ، مواد اکسید کننده و مواد احیاکننده استفاده کرد . از ترکیباتی نظیر صابونها کاتیونیک و یا کاتیونیک- انیونیک، میتوان به عنوان شوینده مناسب استفاده کرد
7- فرش را باید در هوای آزاد و یا در گرمخانه (دارای تهویه و جریان هوا مناسب ) خشک نمود .
8- درصورتیکه فرش از نظر کناره، ریشه، شیرازه و سطح فرش دارای نواقصی باشد ، براساس ضرورت و درخواست مشتری و برحسب مورد، میتوان عملیات مرمت فرش را انجام داد.
9- پس از شستشو و خشک شدن کامل فرش ، بایستی فرشها بسته بندی و حتی الامکان بصورت لول بسته بند و در کاور مناسب قرار بگیرند . محل نگهداری بسته های فرشهای آماده بایستی دور از نور مستقیم آفتاب و عاری از رطوبت باشد تا آسیبی به فرشها وارد نشود .

سوالات متداول (FAQ)

آیا شستشوی فرش دستباف با فرش ماشینی تفاوت دارد؟

بله. فرش‌های دستباف به دلیل استفاده از الیاف طبیعی و رنگ‌های گیاهی نیازمند شستشوی تخصصی با روش‌های ایمن هستند تا رنگ، بافت و ارزش آن‌ها حفظ شود.

هر چند وقت یکبار باید فرش را بشوییم؟

در شرایط معمول، هر 2 تا 3 سال یکبار شستشوی تخصصی توصیه می‌شود. البته میزان رفت‌وآمد، وجود حیوانات خانگی یا آلودگی می‌تواند این زمان را کاهش دهد.

آیا لکه‌های قدیمی نیز پاک می‌شوند؟

بسیاری از لکه‌های قدیمی مانند چای، قهوه، غذا و آلودگی‌های متداول با روش‌های تخصصی قابل حذف یا تا حد زیادی کمرنگ می‌شوند؛ البته نتیجه به نوع لکه و مدت زمان باقی ماندن آن بستگی دارد.

آیا پارگی و سوختگی فرش قابل ترمیم است؟

بله. انواع پارگی، پوسیدگی، سوختگی، ریشه‌های آسیب‌دیده، شیرازه و قسمت‌های فرسوده توسط استادکاران رفوگر قابل بازسازی و ترمیم هستند.

آیا رنگ‌های فرش هنگام شستشو با هم ترکیب می‌شوند؟

در شستشوی اصولی ابتدا ثبات رنگ فرش بررسی می‌شود و سپس متناسب با نوع رنگ و الیاف، روش مناسب انتخاب می‌شود تا از رنگ‌دهی جلوگیری شود.

شستشوی فرش چقدر زمان می‌برد؟

مدت زمان شستشو بسته به نوع فرش، میزان آلودگی و خدمات موردنیاز متفاوت است، اما معمولاً بین چند روز تا حدود یک هفته زمان نیاز دارد.

آیا فرش‌های ابریشمی نیز شسته می‌شوند؟

بله. فرش‌های ابریشمی با استفاده از روش‌های کاملاً تخصصی و مواد مناسب شستشو می‌شوند تا لطافت، درخشندگی و سلامت الیاف حفظ شود.

آیا قبل از شروع کار فرش بررسی می‌شود؟

بله. پیش از شستشو یا ترمیم، وضعیت الیاف، رنگ، پوسیدگی، آسیب‌های احتمالی و نوع بافت فرش بررسی می‌شود تا بهترین روش انتخاب گردد.